این ندای پیامبر در گوش او طنینانداز میشود که «مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلیٌّ مَولاهُ.» این سخن را شنیدهایم.
2. فهم پیام: آیا معنای سخن پیامبر را درست فهمیدهایم؟ إنشاءالله. برخی هستند که سخن پیامبر را بهگونه دیگری فهمیدهاند. چگونه فهمیدهاند؟ چه گفتهاند؟ گفتهاند: میان امیر مؤمنان، علی(ع) و قهرمانان عرب و قبایل عرب و عشایر و خانوادهها، حس انتقامجویی و خونخواهی وجود داشت.
فاطمه زهرا(س) در خطبه خود با اشاره به آیه « ﴿ کُلَّمَا أَوْقَدُواْ نَارًا لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ ﴾ »[193] فرموده است که «هرگاه که آتش حوادث زبانه میکشید، [پیامبر] پسرعمویش را در شعلههای آن میافکند.»[194] فاطمه زهرا میگوید: وقتی اوضاع سخت میشد و آتش حوادث زبانه میکشید و گروهی طغیان میکردند، پیامبر پسر عمویش، امیر مؤمنان علی(ع) را در میان شعلههای سرکش آن میافکند و او تا آن را خاموش نمیساخت، باز نمیگشت.
طبیعی است که میان علی و کسانی که در آخرین لحظات اسلام آوردند و گروه گروه وارد اسلام شدند، [کینه و دشمنی وجود داشته باشد.] « ﴿ إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْوَاجًا ﴾ »[195] کسانی که دسته دسته وارد اسلام شدند، چگونه اسلام آوردند؟ آیا از همان ابتدا وارد اسلام شده بودند؟ نه، بلکه پس از آنکه پیروزی محمد(ص) قطعی شد و توانست بر پسرعموهای خود و بر قریش غلبه کند، قبایل عرب دریافتند که ایستادگی دیگر هیچ سودی ندارد و باید اسلام بیاورند. بنابراین، ورود آنان به اسلام، پس از ثبات یافتن موقعیت پیامبر و قدرت گرفتن امت او بود. چه عاملی باعث ثبات و استواری دین خدا شده بود؟ رهبری درست و هوشمندانه رسول خدا و شجاعت امیر مؤمنان. او وارد آتش جنگها و مشکلات شد و به فرمان خداوند بسیاری از قهرمانان عرب و بزرگان قریش را کشت.
درست است. شاید تعداد کمی از خانوادهها از علی داغدار بودند و نتوانسته بودند از او انتقام بگیرند. از این رو، کسانی که این حدیث را نادرست برداشت کردهاند، میگویند پیامبر اکرم(ص) میدید مردم از عل�� بیزارند و نسبت به او حس انتقامجویی و خونخواهی دارند. حال که مرگ او نزدیک است، چه کند؟ این بود که از مردم خواست علی را دوست داشته باشند و گفت: «مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلیٌ مَولاهُ» آنان میگویند معنای این حدیث چنین است: «هرکس مرا دوست دارد، علی را نیز دوست بدارد.» بنابراین، معنای حدیث پیامبر دوست داشتن علی و بیزار نبودن از اوست.
در پاسخ این افراد باید گفت: درست است که کلمه «المولی» هم در معنای دوستدار و هم در معنای ولی امر و حاکم استعمال میشود، ولی آیا صرف دوست داشتن علی درخور چنین اهتمام فراوانی بود که پیامبر مردم را در آخرین لحظه، زیر آفتاب شدید و بر روی زمین که مثل آتش سوزاننده بود، جمع کند تا به آنان بگوید که ای مردم، علی را دوست داشته باشید؟ بعید است که مقصود پیامبر این بوده باشد.
گذشته از آن، پیامبر در حجةالوداع و در عرفات
[193]. «هرگاه که آتش جنگ را افروختند، خدا خاموشش ساخت.» (مائده، 64)
[194]. ر. ک:طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، چاپ چهارم، قم، شریف رضی، 1412ق، ج 1، ص 100: «کُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ أَوْ نَجَمَ قَرْنُ الشَّیْطَانِ أَوْ فَغَرَتْ فَاغِرَةً مِنَ الْمُشْرِکِینَ قَذَفَ أَخَاهُ فِی لَهَوَاتِهَا.»
[195]. «چون یاری خدا و پیروزی فراز آید، و مردم را ببینی که فوج فوج به دین خدا در میآیند.» (نصر، 1-2)