چون مسئلهای مهم و عمیق و نو است. ملائکه جمع ملک است. روشن است؟ درست است یا نه؟ ملک یا ملائکه چیستند؟
در واقع قرآن کریم بر این مسئله تأکید کرده و در دهها مورد از ملائکه نام برده است:
« ﴿ وَجاءَ رَبُّک وَ المَلَک صَفّاً صَفّاً ﴾ »[23] یا: « ﴿ اِنّا اَنزَلناهُ فی لَیلَةِ القَدرِ * وَما اَدراک ما لَیلَةُ القَدرِ * لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهر * تَنَزَّلُ المَلائِکَةُ وَالرُّوحُ فیها بِإِذنِ رَبِّهِم مِن کُلِّ اَمر ﴾ .»[24]
در قرآن کریم واژه ملائکه بسیار به کار رفته است و آنچه مهم است، این است که قرآن میگوید ایمان به فرشتگان جزئی از ایمان است: « ﴿ آمَن الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤمِنُونَ کُلٌّ آمَن بِاللهِ وَمَلآئِکَتِهِ وَکُتُبِهِ وَرُسُلِهِ ﴾ .» حال این فرشتگان، که ایمان به آنها بخشی از عقیده است، کیستند؟ من نظر خود را میگویم و برادران نیز میتوانند در اینباره مطالعه و بررسی کنند. ما نمیخواهیم حقیقت و ماهیت فرشتگان را دریابیم، مگر ما حقیقت خود خداوند را میدانیم؟ خیر نمیدانیم. به گفته فلاسفه، رسیدن به ژرفا و کنه ذات محال است. یعنی اگر بخواهیم حقیقت و کنه پرورگارمان را درک کنیم، نمیتوانیم به چنین درکی برسیم، زیرا ما آفریدگان او هستیم و عقل و وجود ما در حدی نیست که بتواند آنچه را بزرگتر و برتر از ماست، درک کند. از این رو، شناخت خداوند، شناخت آثار و نشانههای اوست، نه شناخت ذات او. آنچه در توان ماست، شناخت صفات و افعال و آثار خداوند است و در همین حد از ما خواسته شده است. بدون تشبیه، امروزه در جهان درباره معنا و حقیقت برق و الکتریسیته بحث میکنند. برق چیست؟ آیا برق ذرات متراکم است یا امواج است یا جریانها و ارتعاشات متناوب؟ آیا نسبت به برق شناخت داریم یا نه؟ آنچه میدانیم این است که برق آثار و نشانههایی دارد، ازجمله اینکه ب��عث ایجاد گرما و نور و حرکت میشود و در اطراف خود میدان مغناطیسی پدید میآورد و دیگر آثاری که در کتابها خواندهایم. همچنین میدانیم که برق دو قطب مثبت و منفی دارد. ما از این آثار و کارکردهای برق استفاده میکنیم: با استفاده از برق صدا را ضبط میکنیم، میّبینیم، مسافرت میکنیم، سرما و گرما ایجاد میکنیم و...
بنابراین، پی نبردن به حقیقت خداوند، مانع شناخت آثار و صفات و افعال او نمیشود. درمورد فرشتگان نیز همینگونه است. حقیقت آنها را نمیدانیم. فرشتگان چیستند؟ من تاکنون نتوانستهام حقیقت آنها را درک کنم، ولی میدانم که فرشتگان چه کارهایی انجام میدهند. کار ملائکه چیست؟ در قرآن کریم آمده است: « ﴿ فَالمُدَبِّرَاتِ أَمرًا ﴾ .»[25] این یک سوگند است. چنین نیست؟ سوگند به فرشتگانی که امور را تدبیر و اداره میکنند.
نکته دیگر اینکه در آیاتی آمده است: « ﴿ وَجَاء رَبُّکَ وَالمَلَکُ صَفًّا صَفًّا * وَجِیءَ یَومَئِذ بِجَهَنَّمَ ﴾ .»[26] یعنی خداوند در برخی امور، مانند معاد، در کنار و همراه فرشتگان است. در حدیثی آمده است که همراه هر قطرهای از باران دو فرشته است. میتوان به عنوان یک نظریه گفت: فرشتگان، نیروهای جهان هستی را تدبیر میکنند. نمیگوییم آنها خود نیروهای جهان هستیاند. مفسرانی همچون
[23]. «و امر پروردگار تو فرارسد و فرشتگان صف در صف.» (فجر، 22)
[24]. ما در شب قدرش نازل کردیم و تو چه دانی که شب قدر چیست؟ شب قدر بهتر از هزار ماه است. در آن شب فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان برای انجام دادن کارها نازل میشوند.» (قدر، 1-4)
[25]. «و سوگند به آنها که تدبیر کارها میکنند.» (نازعات، 5)
[26]. «و امر پروردگار تو فرارسد و فرشتگان صف در صف، و در آن روز جهنم را حاضر آرند.» (فجر، 22ـ23)