داخلی است و متأسفانه محرومان نیز انبار مهمات برای بروز نبردهای مسلحانهاند.
لبنان عربی، دموکراتیک و غیرفرقهای، مطلوب همه است
اکنون میتوان گفت که «جنگ اعراب به پایان رسیده و جنگ لبنان آغاز شده است.» به نظر شما چه ابزاری به لبنانیان کمک میکند تا درگیریهای خود را پایان دهند؟
حوادث خونین گذشته، ناکارآمدی رژیم حکومتی سابق لبنان را به اثبات رساند. صرف وقوع آن حوادث دلیل کافی برای محکوم کردن جامعه و نظام حکومتی پیشین است و عموم لبنانیان، ضرورت از بین رفتن فرقهگرایی سیاسی و گسترش عدالت اجتماعی و ایجاد فرصت برای تحقق خواستههای فردی و اجتماعی شهروندان را باور کردهاند. هم? لبنانیان به جایگاه خود و میهن خویش در منطقه پی بردهاند و دریافتهاند که بخش مهمی از این امتاند و باید بدون تردید در ساختن تاریخ امت خویش مشارکت کنند و وظیف? خود را به انجام رسانند.
لبنان عربی، دموکراتیک و غیرفرقهای که با نظام حکومتی عادلانهای بتواند فرصتهای برابر برای همه به وجود آورد و شهروندان را در ادای رسالت تاریخی خود یاری دهد، یقیناً موجب رضایت و مورد توافق همه خواهد بود. در چنین کشوری به محض از کارافتادن توپخانهها و پُر شدن شکافها و روزنههای نفوذ توطئهگران، لبنانیان بلافاصله و با مشارکت هم? طرفها مشکلات داخلی خود را حل خواهند کرد.
مسئولان آمریکایی خوشحالی خود را از پیامدهای وقایع لبنان پنهان نمیکنند و برخی از آنان معتقدند که پس از حل بحران یا کاستهشدن از شدت آن -که اکنون اتفاق افتاده است- احتمال صلح با اسرائیل بیش از دهههای گذشته وجود خواهد داشت. آیا ممکن است تأثیر درازمدت جنگ داخلی لبنان بر قضی? فلسطین را از زبان شما بشنویم؟ به نظر شما کدام یک از طرفهای درگیر، مقصر شناخته میشود و مسئولیت تاریخی بحران را برعهده میگیرد؟
بیتردید جنگ داخلی ملت لبنان را خسته کرده و تأثیرات منفی بسیاری بر رویکرد آنان به مقاومت فلسطین داشته است. این بحران تأثیرات منفی گستردهای هم بر سوریه و اعراب گذاشته و چهبسا عبرتها و درسهایی که بر جا گذاشته، جبرانکنند? بخشی از خسارتهای آن باشد.
امّا در مورد تعیین مقصر، به نظر من هنوز وقت آن نرسیده و بهطور اجمالی میتوان گفت که افراد تندرو در هر دو جناح چپ و راست اعم از لبنانیان و فلسطینیان در این زمینه بیتقصیر نبودهاند.
احتمال دخالت نظامی اسرائیل در جنوب لبنان موضوعی است که اکنون باید بهطور جدی به آن توجه کرد. به نظر شما چه راهکاری برای کاهش این احتمال وجود دارد و آیا با استقرار نیروهای نظامی کشورهای عربی در جنوب موافقید؟
به عقید? من دخالت مستقیم و آشکار اسرائیل در حال حاضر بعید به نظر میرسد، امّا خطر دخالت غیرمستقیم، از خطر دخالت مستقیم کمتر نیست و پیشتر دربار? خطر ایجاد نوار مرزی یا کمربند امنیتی که ممکن است محل عرض? کالاها و نفوذ