مرد را در قبال زن مشخص مى کند و هم? این احکام را با واجبکردن همیشگى نفقه بر مرد و وجوبِ هزینههای پدر بر فرزند یا برعکس، در حالت نیاز یکی به دیگری، تثبیت مى کند.
میل به کسب سود بیشتر، در جوامع جدید، انسانها را به سوى فعالیتهاى تجارى گسترده مى کشاند و این امر به تحول جامعه و خانواده سرعت مى بخشد. در فعالیتهاى گوناگونِ مورد اشاره، براى جلب مشتریان فراوان، از عامل جنسى بهره بردارى مى شود و هم? وسایل علمى براى تحریک و تقویت این عامل به کار مى رود. به همین سبب، به وضوح مى بینیم که فیلمها و نمایشنامه ها و هم? وسایل ارتباط جمعى و بسیارى از نشریات حول مسائل جنسى دور مى زند.
در بسیاری انواع تجارتها، براى جلب مشترى و نیز در تبلیغات و اعلانات، از مسائل جنسى استفاده مى شود. مد لباس زمان ما هم عمدتاً با توجه به مسائل جنسى تهیه و انتخاب مى شود.
این وسایل که در تحول زندگى خانوادگى و هم? زوایاى آن نقش مهمى ایفا مى کنند، در روابط جنسى میان زن و شوهر، که در حیات خانواده و ثبات آن و ایجاد وحدت تام خانوادگى عنصر بسیار مهمى است، تزلزل و اختلال و انواع آشفتگى به وجود مى آورند و در موجودیت خانواده و سستکردن پایه هاى آن آثار نامطلوبى به جا مى گذارند.
از سوى دیگر، این فضا و وضعیت در رشد و بلوغ زودهنگام فرزندان تأثیر مى گذارد و رشد آنان را در مسائل جنسى سرعت مى بخشد و در مقابل، رشد بقی? جنبه هاى کودک را تضعیف میکند. این پدیده، به سهم خود، در روابط والدین و فرزندان و پیوند خانوادگى تأثیرگذار است.
این فضا، همچنین، در خوددارى پسران و دختران جوان از ازدواج مؤثر است، زیرا از یک طرف هزین? ازدواج بسیار سنگین است و، از طرف دیگر، فضاى موجود نیازهاى جنسى را ارضا مى کند و علاوه بر آن، بسیارى از توان جنسى در خلال روابطِ گذرا مستهلک مى شود. هم? این عوامل از میل دختران و پسران به ازدواج مى کاهد.
رشد وسایل ارتباطی و افزایش آنها، افزایش روابط و گسترش آنها، اختلاط و عمومىشدن آنها و رقابتهاى طبیعى که از آنها ناشى مى شود، بر پیچیدگى احساسات جنسى مى افزاید.
اسلام براى درمان این مشکل و مواجهه با آن برنامه اى وضع کرده است که خانواده را در جامع? مترقى و در عین تعامل با آن، حفظ میکند. این برنامه بر اصول زیر استوار است:
اول. تربیت اسلامى از دوران کودکى بر رشد احساسات زیبایى دوستى کودک و سوق دادن آن به سمت جمالِ هستى پایه گذارى شده است که در موجودات متجلى است و نیز جمال معنوى که در خدمت به همنوع و مناعت طبع نمود دارد. این کوشش در قرآن ملاحظه میشود:
«إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِینَةً لَّهَا.»[59]
«إِنَّا زَیَّنَّا السَّمَاء الدُّنْیَا بِزِینَةٍ الْکَوَاکِبِ.»[60] این تربیت، به باقى ماندن غریز? جنسى در حد متعارف کمک مى کند.
[59].?«ما هرچه در روی زمین است زینت آن قرار دادیم.» (کهف،7)
[60].?«ما آسمان فرودین را به زینت ستارگان بیاراستیم.» (صافات،6)