موضوع: مقاله ـ پس از عید

مکان و تاریخ: بیروت.

مناسبت: امام موسی صدر این مقاله را به مناسبت عید سعید فطر نوشته‌اند.

منبع: روزنام? لسان الحال ـ 21/11/1971.

این مقاله با همین عنوان در کتاب ادیان در خدمت انسان درج شده است.

هنگامى که ماه رمضان و روز عید به روزمرگى و عادت تبدیل مى شود، طبیعى است که از مظاهر زندگى عادى تجاوز نمى کند و در ظرف زمانىِ محدودِ خود متوقف مى شود. اما ماه رمضانى که از ارکان اسلام است و عید فطرى که از اعیاد اسلامى است، خصوصیاتى کاملاً متفاوت دارد. رفتارهاى سطحى و رسوم و عادت‌ها را درمى نوردد و از محدود? زمانى خارج مى شود. با این اوصاف متوجه مى شویم که هدف این عبادات پس از عید، است. ماه رمضان زمان آماده سازى و روز عید روز آغاز عمل است. درحقیقت، ماه رمضان برهه اى است که پس از آن و در روز عید، انسانى جدید متولد می‌شود و زندگىِ تاز? خویش را آغاز مى کند.

ابعاد وجودى این انسان با انسانِ پیشین متفاوت است. او با درک و فهم گسترده ترى زندگى مى کند که به سبب یک ماه آموزش و ممارست عمق و امتداد بیشترى یافته است. او از احساسى رقیق تر برخوردار شده که از روزه کسب کرده است؛ روزه اى که او را با درد و رنج رنج دیدگان آشنا کرده است. او با نیرویى که آن را در تمرین الهى خود به دست آورده، حرکت مى کند. بنابراین، پایدارى و ثبات او افزون تر شده و صبر و اعتدالش رشد کرده است.

این انسان بزرگ، با تحول عمیقى که در وجود خویش احساس مى کند، در صبح روز عید، هنگامى که زکات مى پردازد و نام پروردگار خویش را یاد مى کند و نماز مى گزارد[56]، جشن مى گیرد تا خدا را شکر گزارد و شادمان باشد. آن‌گاه زندگى جدید خویش را آغاز مى کند. این زندگى با حیات عادى او، آن زمان که در محدود? مسائل شخصى خود به سر مى بُرد و روح خویش را در پیل? منیّت خود محبوس کرده بود، متفاوت است. بدین‌گونه، احساسات و فعالیت‌هاى خویش را مهار مى کند. او در ظاهر فردى از امت است، ولى درحقیقت، خودْ یک امت است. او موجودى نامتجانس و قطعه اى غریب و ناهماهنگ در پیکر جامعه بود. چیزى بود غیر از آنچه اکنون شده است. اکنون جزئى حقیقى از امت خویش است که ابعاد وجود خود را با وجود همنوعانش پیوند مى زند و افق فهم و احساس خویش را به فهم و احساس دیگران نزدیک مى کند. در نتیجه، پیوندِ امت مستحکم تر و کنش و واکنش میان آن بیشتر و بازدهىِ آن افزون تر خواهد بود.

اکنون، پس از عید، دردهاى نیازمندان، رنج دیدگان و سخت‌کوشان را حس مى کند و براى کاهش بارى که بر پشت آنان سنگینى مى کند، چاره مى اندیشد و در این راه مى کوشد. او اکنون از