موضوع: مصاحب? مطبوعاتی ‌ـ وجود فرقه‌ها در لبنان خیر مطلق، اما نظام فرقه ای شر مطلق است

مکان و تاریخ: بیروت.

منبع: مجل? الدبور لبنان، 23/7/1971.

پیش از آنکه او را ببینم، چیزهایی در موردش شنیده بودم و پیش از آنکه با او آشنا شوم، او را شناخته بودم. او را از لابه لای سخنانش در روزنامه ها و تلویزیون و از طریق آشنایان و نزدیکانش شناخته بودم. با سؤالاتی اندو ه بار به سراغ او رفتم و کاملاً مطمئن بودم که هرچقدر بکوشم در سؤال هایم بزرگ نمایی کنم و آن ها را سخت و پیچیده جلوه دهم، امام صدر نه تنها قادر است به آسانی به آن ها پاسخ دهد، بلکه برای تغییر مفهوم سؤال - آن گونه که خود می خواهد - و نیز تغییر هدف سؤال - آن گونه که خود می پسندد -توانایی کافی دارد.

آنچه نوشتم، گوشه ای از تصور و برداشت من از این مرد بزرگ بود. می خواستم تصورات خود را مجسم کنم.

به دیدار او رفتم. با پوششی احتیاطی و اجباری بر سرم ? … جای او همیشه در کنار دفتر یکی از مسئولان در مقر مجلس اعلای شیعیان بود و هرکس می خواست با امام ملاقات کند، ناگزیر باید از آنجا عبور می کرد.

با وجود آنکه من جثه ای بزرگ دارم، هنگامی که امام برای خوش آمدگویی به من ایستاد، مجبور شدم سرم را بلند کنم تا بتوانم برای اظهار جواب سلام و ادب، به چهره اش نگاه کنم. این مرد بزرگ با گشاده رویی به سخن آمد و من آرام نشستم. همان لحظ? اول احساس کردم برداشت غیابی من از امام صددرصد درست بوده است، اما این فقط گوشه ای از شخصیت ایشان بود.

جناب امام، لبنان را به خاطر تن دادن گریزناپذیر به فرقه گرایی، عقب مانده می شمارند. نظر شما دراین باره چیست؟

به نظر من توصیف لبنان به عقب مانده تا اندازه ای واقعیت دارد، ولی در عین حال غیرمنصفانه است، به‌ویژه در مورد خود فرقه گرایی. پیش از هرچیز، دوست دارم نظرم را دربار? فرقه گرایی بگویم و البته منظورم، فرقه گرایی سیاسی است، یعنی نظام فرقه ای موجود. به عقید? من کسانی که نظام فرقه ای را در لبنان برقرار کردند، سوءنیت نداشتند، بلکه می توان گفت با توجه به وضعیت لبنان تا اندازه ای حسن نیت نیز داشته اند، زیرا لبنان در آستان? استقلال خود از مناطق و گروه های بسیار گوناگونی تشکیل شده بود.

مثلاً استقلال منطق? جبل لبنان در زمان ترک ها به طور طبیعی با استقلال دیگر مناطق تفاوت دارد، کما اینکه روابط گسترد? این منطقه با کشورهای اروپایی و هماهنگی کلی آن با تمدن اروپایی نیز آن را جزو مناطقی قرار داده بود که از نظر برخورداری از مدرسه، بیمارستان، آبادانی و افراد فرهیخته رونق داشت. در حالی که مناطق دیگری همچون جنوب، عکار و بقاع سخت نیازمند امکاناتی بودند که این منطقه در آن زمان از آن‌ها بهره‌مند بود. طبیعی بود