موضوع: سخنرانی ـ نقش اسلام در زندگی جدید

مکان و تاریخ: بیروت - دانشگاه بیروت، ژوئیه 1964

منبع: ماهنامه نامه آستان قدس، مرداد 1343

متن

حجت الاسلام آقاى حاج سیّد موسى صدر که چندى است براى تبلیغ و ارشاد شیعیان لبنان به آن سامان عزیمت نموده و منشأ خدمات ذیقیمتى قرار گرفته اند اخیراً در دانشگاه بیروت نطقى مفید با حضور جمعى از اساتید و دانشجویان دانشگاه ایراد داشته اند که متن آن از بیروت براى ما رسیده و ذیلا درج مى گردد.

بِسمِ اللَّهِ الرّحمنِ الرّحیم

تصور مى کنم بزرگترین توطئه اى که دین در تاریخ طولانى خود با آن مواجه شده، جدا کردن دین از زندگى و بى تأثیر نشان دادن تعالیم دینى در حیات انسان است.

این توطئه با همکارى بى دینان و دینداران اجرا شده. تعجب نکنید! دینداران امروز عملاً ثابت مى کنند که دین توشه آخرت است و به اسم دین از زندگى کناره مى گیرند و به مظاهر زندگى زهد مى ورزند. در نتیجه، دین را مخصوص آمادگان مرگ یعنی مریض، پیرمرد، فقیر، وامانده و … قرار داده اند. اما آن‌ها که خیال مرگ ندارند یعنی جوان‌ها، دانشمندان، ثروتمندان و …در فکر دین نیستند.

گذشته از این، گروهى از دینداران و بیشتر در اروپا، با مظاهر حقیقى زندگى به دشمنى برخاسته اند، با علم مقاومت کرده‌اند و هر تازه‌ اى را بدعت دانسته اند.

در عصر ما و در زندگى جدید توضیح نقش دین با اشکال بیشترى مواجه است، زیرا:

اولاً، علم پزشکى و علوم طبیعى دیگر با اکتشاف خواص اشیا، فواید و مضار آن‌ها انسان را بى ‌نیاز از حلال و حرام نشان مى دهد.

ثانیاً، حقوق مدنى، احوال شخصى، قوانین بین المللى و تجارتى، روابط اجتماعى انسان را تنظیم کرده و دیگر چه بسا احساس احتیاجى به این فایده دین (یعنى احکام روابط انسان با جامعه) نباشد.

ثالثاً، اگر بخواهیم اخلاق دینى و نقشی را که دین براى آن دارد، در نظر بگیریم و بگوییم که تکبر، دروغگویى، قطع رحم و غیر این‌ها حرام و بر عکس، راستگویى، همسایه دارى، تواضع و غیر این‌ها خوب است، جواب مى شنویم که اخلاق که در ابتدا به صورت صفت مستحسن است، رفته رفته توسعه یافته، قانون مى شود و بعد به صورت سنت ملى و اجتماعى در مى آید.

روانشناسی یعنی مطالعه درباره گروهى از امراض روحى را به عهده مى گیرد و به طورکلى روانشناسى و روانپزشکى ما را از این نقش دین بى نیاز کرده اند.

رابعاً، روابط ماوراء الطبیعه (اگر فلسفه اولى راهى به طرف حقیقت باز کند و معرفت انسان را به خالق بیفزاید) حتماً در تنظیم عبادات اثر مى گذارد. عبادت عادتاً براى رضایت و فرار از غضب معبود است و به همین سبب، سنن عبادت در بین مردمانی