گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 11
صفحه: 478

رشد و کمال خود به این دین وراثتی بسنده کند و باید بحث و بررسی کند و دین خود را با نگاهی صحیح و کامل بشناسد تا احساس نکند چیزی بر او تحمیل شده است. و به‌طور کوتاه، آنچه موجب سرپیچی انسان معاصر از دین شده، مطلب دیگری است. اما درمورد قداست ازدواج، منظور من قداست به معنای حقیقتی معنوی نبود بلکه منظورم این بود که ازدواج چیزی مانند نماز است. در حدیثی از حضرت محمد(ص) آمده است: «در اسلام هیچ بنیانی نزد خداوند محبوب‌تر از ازدواج پایه‌گذاری نشده است.» یعنی ازدواج برتر و بالاتر از همه بنیان‏ها و ساختارها در جهان است: بالاتر از مسجد، برتر از مدرسه و... ازدواج بنیانی شمرده شده است که قداست آن از قداست همه بنیان‏های اجتماعی برتر و بالاتر است.
یک دانشجو: ولی حقیقت معنوی چیزی نزدیک به قداست شده است!
امام صدر: نمی‏خواهم درباره مسئله تساوی حقیقت معنوی و قداست بحث کنم. از نظر من حقیقت معنوی و قداست با یکدیگر تفاوت دارند. دوست دارم فرصت را به برادران بدهم تا صحبت کنند.
پدر حلو: اگر به تاریخ بنگریم، درمی‏یابیم که همه جوامع پیشین دارای جنبه الهی بوده‏اند یعنی جنبه اجتماعی و جنبه دینی با یکدیگر آمیخته بودند. در آن دوره‏ها ازدواج ازجمله اموری بود که پیوند تنگاتنگی با دین و ایمان داشت. اما وقتی مسیحیان می‏گویند ازدواج حقیقتی معنوی است، این حقیقت معنوی را با مفهوم رهایی و نجات در ��سیحیت در ارتباط می‏بینند. بنابراین، مفهوم حقیقت معنوی دارای جنبه صرفاً مسیحی است یعنی کل دین مسیحیت با مسئله تجسد یافتن خدا مرتبط است.
کلیساهای نخستین نوعی از ازدواج مدنی را رد کرده‏اند، چراکه مسیحیان پیشین شریعتی برای ازدواج دینی تعریف نکردند و به ازدواج مدنی همراه با ارتباط همیشگی با کشیش بسنده می‏کردند.
می‏توانیم ازدواج مدنی را از ازدواج دینی تمایز دهیم، بدون آنکه آن‌ها را از یکدیگر جدا کنیم. یعنی مسیحی مؤمن و راستین ازدواج خود را امری دینی می‏شمارد، ولی مطرح شدن چالش ازدواج مدنی در زمان ما به خاطر آن است که در جامعه دارای حکومت الهی، یعنی جامعه‏ای که اساس و بنیاد هرچیز در آن دین باشد، زندگی نمی‏کنیم. جامعه ما خود را جامعه‌ای انسانی می‏داند. بین دین مسیحیت و حکومت‌هایی که می‏خواهند برای ازدواج قانون مدنی وضع کنند، هیچ تناقضی وجود ندارد، ولی فرد مسیحی بر این عقیده است که ازدواج مدنی او در مقام هدف عملی، ناکامل است. بنابراین، ازدواج از نظر مسیحیان امری مقدس و نشانه‌ای از رهایی و نجات است.
یک دانشجو: همه حقیقت های معنوی که کلیسا در زمان های پیشین برشمرده، تحول پذیر است. بنابراین، همه جنبه های ازدواج مدنی مستهلک شده است.
پدر شکری: این سؤال از موضوع بحث ما بیرون است. ما درباره ازدواج مدنی صحبت می‏کنیم و باید در چارچوب همین موضوع باقی بمانیم و بحث درباره علم الهیات و قداست یا حقیقت معنوی بودن ازدواج را کنار بگذاریم.
سخنان نماینده بلندپایه اسلام و سخنان پدر حلو کاملاً با یکدیگر هماهنگ بود و این فرصت ارزشمندی است که امروز عصر برای نخستین بار در