( بسم‌الله الرحمن الرحیم )
حال که شب از نیمه گذشته است و به آیاتی روشن از قرآن کریم گوش فرادادیم، در این فضای باصفا و یک‌پارچه تلاش می‏کنیم تا ارتباطمان را با زمین و با زندگی مادی به کلی فراموش کنیم، چون ساعتی دیگر به کارهای صبح نزدیک شده‏ایم و ساعاتی قبل، تازه از کارهای دیروز آسوده شده‌ایم، ولی در این ساعت ما در اوج ارتقا از زندگی روزمره هستیم. در این فضای پاک و باصفا که جز شب‏زنده‏داران و عابدان در آن نفس نمی‏زنند و چشم‏ها به خواب رفته و نفس‏ها آرام گرفته است، در این ساعت، درهای رحمت خداوند باز می‏شود، زیرا سختی‏های روز و دل‏مشغولی‏های زندگی تا حدی فراموش شده است و در حد امکان در جوّی برادرانه و دوستانه به سر برده‏ایم و به یاد آورده‏ایم که دوستانی داریم که از اینجا دورند ولی به ما نزدیک‌اند. در این فضا که آیات روشن خداوند بر آن سایه افکنده است، آیاتی که ما را به توجه به پروردگار فرمان می‏دهد، نصیحتی تربیتی یا اندیشه‏ای متناسب با این جلسه نورانی نمی‏یابم، جز اینکه فرمان خداوند را در این آیات اطاعت کنیم.

شاید ما نسبت به کلمه عبادت و عبودیت احساس خوبی نداشته باشیم، چراکه خداوند ما را آز��د آفریده است. ولی عبادت و بندگیِ خداوند معنای دیگری غیر از معنای کلمه بندگی و عبادت دارد. انسان با بندگی خداوند به اوج آزادگی می‏رسد و به صفات والا و آرمانی آراسته می‏شود. یقیناً خدا نیازی به عبادت ما ندارد، زیرا او «صمد» و بی‏نیاز است. خدا به نماز و روزه و خدمات ما هرگز نیاز ندارد، زیرا وقتی او وجود داشت، چیزی همراه او نبود و او همواره وجود خواهد داشت، بدون اینکه چیزی همراه او باشد. بنابراین، وقتی به ما فرمانی می‏دهد، به دنبال آن نیست که از این راه به او خدمتی کنیم یا او برای خود موفقیت و مقامی جدید به دست آورد. بلکه فرمان‌های او برای خدمت به ما و بالا بردن معنویات و ارتقای نفس ماست. چرا خدا ما را به عبادت خود فرمان می‏دهد؟ چرا در آیات قرآن تأکید شده که خدا نام‏های نیک و صفات والا دارد؟ در بسیاری از آیات به این مفهوم برمی‏خوریم که خدا دارای صفات و کمالات و نام‏های نیکوست. این تأکیدها برای چیست؟ این تأکیدها برای عمق بخشیدن به شناخت ما و استوار کردن عبادت‏های ماست. برای توضیح مطلب، مثالی می‏زنم و به سبب توضیح این مسائل عذرخواهی می‏کنم. وقتی گل مصنوعی ظریف و زیبایی با طرح‏های شگفت‏انگیز می‏بینیم، فوراً مطمئن می‏شویم که سازنده آن فردی هنرمند است. از سویی وقتی به ما بگویند که رافائل، هنرمند مشهور ایتالیایی، یک تابلوِ ه��ری نقاشی کرده است، بلافاصله زیبایی و لطافت آن را تا حد بسیاری تصور می‏کنیم، درست مانند وقتی که خودِ آن تابلو را دیده باشیم. از همین روست که اشتیاق داریم آن تابلو را ببینیم، بدون آنکه آن را دیده باشیم، زیرا می‏دانیم میان اثر و پدیدآورنده آن و بین هنرمند و تابلوِ نقاشی، سنخیت و تشابه وجود دارد. به محض اینکه بدانیم نقاش آن رافائل است، مشتاق دیدن آن می‌شویم.
وقتی می‏خواهیم از وضعیت یک حکومت یا مؤسسه آگاهی پیدا کنیم، می‏توانیم با بررسی