محرومیت آن نقش داشته باشد، که در این صورت حمایت از او و یا مبارزه با او واجب است.
ورود شما به دنیای ما چیزی شبیه انقلاب ها یا زلزله های اجتماعی بود و انتظار می رفت که شما عامل اتحاد مسلمانان باشید، ولی اکنون این اتحاد در کمترین حد وجود دارد، مثلاً در اعلام آغاز ماه رمضان یا اعیاد. چرا این اتحاد به طور کامل تحقق نیافت؟
تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که برای دستیابی به این هدف مقدس تلاشهای پیگیر و مستمری صورت میگیرد. با توجه به اینکه موضع مسلمانان در مسائل بزرگ و اساسی، تا حد بسیاری یکپارچه شده است و بلکه میتوانم بگویم ما پیش از بحران اخیر به نوعی گشودگی دینی فراگیر رسیده بودیم که براساس همان بینش قرآن از ادیان است؛ یعنی دین یکی است ولی شرایع متفاوت است، یعنی شیوهها و راهکارهای متفاوتی دارد و خود این تفاوت جنب? تربیتی دارد تا میان مردم رقابتی برای رسیدن به خیر ایجاد کند و به تعبیر دقیقتر، غریز? رقابت را به پیشی گرفتن در نیکوکاری هدایت کند: «وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَکِن لِیَبْلُوَکُمْ فِی مَآ آتَاکُم فَاسْتَبِقُوا الخَیْرَاتِ إِلَى اللّه مَرْجِعُکُمْ جَمِیعاً.» [95]
شما در جلسه ای که در عرمون در منزل مفتی اهل سنت، شیخ حسن خالد برگزار شد، تصمیم دولت را برای اعزام ارتش به شمال تأیید کردید، در حالی که احزاب ترقی خواه با آن مخالفت کردند. آیا این به معنای آغاز اختلاف بین اجتماع کنندگان در عرمون و احزاب است؟
شنیدم که احزاب و نیروهای ملی پس از حادث? بیت ملات در این موضعگیری خود تجدیدنظر کردند و بر فرض که همان موضع پیشین را داشته باشند، ما کاملاً یقین داریم که این اقدام صحیح بود، به چند جهت:
1. شدت یافتن و گسترش درگیریها و افزایش ابعاد آن، تصویری از درگیریهای گسترده در آینده پیش چشم ما ترسیم میکند که ممکن است دخالت بیگانگان را در پی داشته باشد. از این?رو، اقدام ارتش در جلوگیری از شدت یافتن درگیریها اقدامی متناسب با جایگاه ارتش است، یعنی در راستای دفع خطر خارجی.
2. تغییر فرماندهی و تصویب قانون ارتش و نقش شخص آقای رشید کرامی در شرایط حاکم بر این تحولات، هم? اینها به ما اطمینان خاطر میدهد.
3. شروط و قیدهایی که برای این تصمیم قرار داده شده است، یعنی حضور ارتش در منطقهای جداگانه، منع به کارگیری اسلحه، منع ورود به شهرها، منع خودسرانه و بدون فرمان سیاسی، هم? این شروط نیز خاطر ما را آسوده میکند.
4. کشور در آتش میسوزد و خطر از هر سو حس میشود. در این اوضاع دشوار آیا میتوان از هیچ سرمایهای در خدمت به کشور صرفنظر کرد؟
امّا تفاوت مواضع در زندگی عمومی ما امری تازه نیست. مهم این است که انسان بهدرستی اقدام خود و خشنودی خداوند یقین داشته باشد.
اخیراً صحبت های فراوانی دربار? کانتون سازی و تجزی? لبنان شده است. ارزیابی شما از این سخنان چیست؟
به نظر من این شعاری موهوم است، زیرا جدا کردن لبنان مسیحی از لبنان مسلمان، همواره غیرممکن
[95].?«و اگر خدا میخواست هم? شما را یک امت واحد میساخت. ولی خواست در آنچه به شما ارزانی داشته است، بیازمایدتان. پس در خیرات بر یکدیگر پیشی گیرید. همگی بازگشتتان به خداست.» (مائده، 48)