جایگاهی خواهد داشت؟

بی‌تردید مسئل? فلسطین تأثیر بسیاری در وضع لبنان داشته است، خواه از جهت وجود اسرائیل و تجاوزهای اسرائیل به جنوب و خواه از جهت وجود صدها هزار فلسطینی آواره از یک سو که قصد دارند به سرزمین خود برگردند و وجود افراد مسلح از سوی دیگر. وضع اجتماعی این عده و ارتباط سیاسی و اقتصادی و نظامی آنان با لبنان نیازمند دقت و هشیاری بالایی است. در عین حال، فکر می‌کنم نیروی نظامی فلسطین در لبنان، اگر نسبت به خود آسوده‌خاطر باشد و دریابد که موضع لبنان نسبت به فلسطین با موضع دیگر کشورها متفاوت است و دریابد که در لبنان مورد حمایت است و دوست شمرده می‌شود، این نیرو هیچ تأثیری بر ساختار و وضع لبنان نخواهد داشت و بلکه برعکس، به سود آن خواهد بود؛ زیرا ما دیدیم که آقای یاسر عرفات وقتی در سازمان ملل گفت می‌خواهیم به فلسطین بازگردیم، لبنان را الگویی برای همزیستی ذکر کرد.

بنابراین، نیروی نظامی فلسطین در لبنان اگر نسبت به خود آسوده‌خاطر باشد، قدرتی ایجابی برای حفظ این ساختار و پاسداری از لبنان خواهد بود. البته باید روابط آن‌ها با مقامات لبنانی و با ملت لبنان روشن باشد. ما بر این عقیده‌ایم که این اصول، یعنی حاکمیت لبنان، قانون لبنان و نظام لبنان از یک سو و پاسداری از مقاومت فلسطین و استفاده مقاومت از امکانات زمینی و دفاعی و دیپلماتیک و تبلیغاتی لبنان از سوی دیگر، هم? این اصول روشن شده و جای خدشه در آن نیست. اوضاعی پیش آمد که موجب کاهش اعتماد شد. این مشکلات باید درمان و راه‌حلی برای آن‌ها ارائه شود. فکر می‌کنم در آیند? نزدیک و به‌ویژه پس از تجربه‌های تلخی که لبنان پشت سر گذاشت، به چنین توافق روشنی دست یابیم و هم‌گرایی لبنان و فلسطین نیز اثر مطلوبی در آیند? منطقه و آیند? تمدن خواهد داشت.

اگر پایبندی لبنان به مسئل? فلسطین و فاجع? فلسطین امری تردیدناپذیر است، خطر در مرزها و همان طور که گفتید در داخل ما را تهدید می کند. به مسئل? دفاع از جنوب چگونه می نگرید و چگونه آن را به اسلحه هایی که در دست اهالی آن انباشته شده و نیز به وادار کردن شبه نظامیان به دفاع از جنوب (همان طور که بارها گفته اید) ربط می دهید؟ در اینجا می خواهیم نظر سیاسی و بدون شک نظر نظامی شما را جویا شویم، هرچند بخش نظامی بیرون از چارچوب تخصصی شماست. همچنین برداشت کمی و کیفی خودتان را از خشونت و نبودن خشونت در جنگ و صلح توضیح دهید.

البته من به گستره و جامعیت این سؤال احترام می‌گذارم. جای شگفتی نیست که این رسانه که ما در لبنان با شوق به آن گوش می‌دهیم و لبنانیان با شوق و احترام فراوان به اخبار آن گوش می‌دهند، چنین سؤالی مطرح کند. این سؤال چندجانبه و گسترده است. به طور خلاصه و بدون در نظر گرفتن وضع مقاومت فلسطین در لبنان، بی‌اعتنایی به جنوب و دفاع نکردن از جنوب یکی از عوامل بحران لبنان است، زیرا این تجاوزها سبب شده است شهروند جنوبی، از ثروتمند و فقیر، احساس کند که نمی‌تواند از زمین و خانه و شغل خود بهره‌برداری کند و در نتیجه احساس تلخی پیدا کند. او وقتی بی‌‌توجهی در دفاع از منطق? خودش را مشاهده می‌کند، خشمگین‌تر می‌شود و وقتی به بیروت مهاجرت می‌کند، زمینه‌ساز مشکلاتی می‌شود که برخی