گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 1
صفحه: 198

شماره هجده تأسیس شد و مانند مجلس‌ درزی‌ است‌ که‌ به‌ موجب‌ قانون‌ دیگری تأسیس‌ شد. چند سال‌ است‌ که‌ مجلس‌ ‌درزی‌ها به‌ کار خویش‌ ادامه‌ می‌دهد و وجود آن‌ با مجلس‌ ‌شرعی اهل سنت منافات‌ و تعارضی‌ نداشته است، بلکه‌ کار هر یک‌ از این‌ دو مجلس‌ متفاوت‌ است. بنابراین‌، این‌ طرح‌ پیشنهادی،‌ در حقیقت،‌ برای پرکردن‌ خلأ و جبران‌ نقص‌ است‌. این‌ نقص‌ هنوز هم‌ وجود دارد و سبب‌ می‌شود که‌ همکاری‌ کامل بین‌ مذاهب‌ اسلامی‌ به‌‌طور خاص‌ و کل‌ فِرَق لبنانی‌ به‌ طور عام‌ تحقق‌ نیابد.

به‌ نظر می‌رسد در زمانی که‌ کشور سرشار از اختلافات‌ مذهبی‌ است،‌ شاید انظار عمومی‌ تعدد مجالس‌ مذهبی‌ را نپسندد.

نگرش‌ ما به‌ دین‌ باید این چنین‌ باشد: دین‌ از یک‌ جهت‌ افراد یک‌ فرقه‌ را با هم‌ برابر می‌داند و، از جهت‌ دیگر، همه‌ انسان‌ها را از هر فرقه‌ و مذهبی‌ با هم‌ برابر می‌شمرد. به‌ عقیده‌ بنده‌ فرقه‌گرایی‌ صحیح‌ قبل‌ از هر چیز برادری‌ میان‌ مردم‌ کشور و تلاقی‌ ملی‌ میان‌ آنان‌ است. فرقه‌گرایی‌ به‌ چهار معنا‌ تفسیر می‌شود:

اول: فرقه‌گرایی‌ سیاسی، یعنی‌ نظام‌ موجود در لبنان‌ نظامی‌ است‌ که‌ مردم‌ به‌ سبب وضعیت خاص‌ کشور خود انتخاب‌ کرده‌اند.

دوم: فرقه‌گرایی‌ به‌ معنای‌ ادای تکالیف‌ و به‌جا آوردن آداب‌ و رسوم‌ دینی‌ است‌ و بهتر اینکه‌ این‌ قسم‌ را تدین‌ و دین‌گرایی‌ نام‌ نهیم.

سوم: فرقه‌گرایی‌ مثبت‌، یعنی‌ اینکه‌ هر فرقه‌ای‌ به‌ اصلاح‌ امور پیروان خویش‌ توجه دارد تا سطح‌ اخلاقی‌ و فرهنگی‌ و اجتماعی‌ آنان را بالا ببرد. به‌ نظر بنده‌ این‌ نوع‌ از فرقه‌گرایی‌ امر قبیحی‌ نیست.

چهارم: فرقه‌گرایی‌ منفی،‌ بدین‌‌معنا که‌ هر فرقه‌ای‌ فقط‌ در درون‌ خود و به دور از ‌ فرقه‌های دیگر بماند. این‌ نوع‌ فرقه‌گرایی‌ مانع‌ تعامل‌ اجتماعی‌ است‌ و سدی‌ در راه‌ پیشرفت‌ جامعه‌ می‌شود.

سیّدموسی‌ صدر به‌ شرح‌ فرقه‌گرایی‌ بسنده نکرد و به‌ امور روزمره‌ و حیاتی‌ هم‌وطنان‌ نیز اشاره‌ کرد و گفت: شعار مجلس‌ اعلای شیعیان‌ مدرسه و جاده و آب و برق‌ و کار خواهد بود. وی‌ در توضیح‌ سخنان‌ خویش‌ گفت: به‌ عقیده‌ ما در جایگاه روحانی،‌ تلاش برای‌ تحقق‌ این‌ شعار ضروری‌ است‌ و اهمیت‌ آن‌ از همه‌ خواسته‌های‌ اجتماعی‌ دیگر بیشتر است‌ و در این‌ زمینه‌ با همه‌ کسانی‌ که‌ می‌خواهند مخلصانه‌ به‌ کشور خویش‌ خدمت‌ کنند، همکاری‌ می‌کنیم. ممکن‌ است‌ روش‌ و وسیله‌ای‌ که‌ برای‌ تحقق‌ این‌ شعار به کار می‌بریم،‌ به‌‌خصوص‌ در مناطق‌ محروم،‌ متفاوت‌ باشد. به‌ عقیده‌ من‌ مجلس‌ پیشنهادی‌ می‌تواند بدون‌ هیچ‌گونه‌ تعصب‌ مذهبی، این‌ شعار را محقق‌ سازد.

ما شنیده‌ایم‌ که گروهی‌ تلاش‌ می‌کنند طرح‌های‌ اجتماعی‌ شما را وارونه‌ تفسیر کنند.

گمان‌ می‌کنید این‌گونه‌ دشمنی‌ها عجیب‌ است‌؟ من‌ در طول‌ این‌ هفت‌ سال‌ از عمر خویش‌ که‌ در لبنان‌ و در کانون‌های‌ لبنان‌ و بر منبرهای‌ لبنان‌ گذراندم، در کشوری‌ که‌ هیچ‌چیز بر کسی‌ مخفی‌ نیست‌، کارنامه‌ای‌ مملو از فعالیت‌ و دستاورد داشته‌ام‌.

بعضی‌ می‌گویند که شما از خانواده‌ای ایرانی‌ هستید. آیا این‌ سخن‌ صحیح‌ است؟

من‌ اصالتاً‌ از خانواده‌ مذهبی‌ لبنانی‌ هستم‌ که‌ ساکن‌ جنوب‌ بود. جدبزرگ‌ من‌ سیّدصالح‌ از اهالی‌ روستای معرکه‌ در منطقه‌ صور است. او‌ در زمان‌ ترک‌ها، پس‌ از اینکه‌ ظلم‌ شدیدی‌ متحمل‌ شد و فرزند وی‌