عده دیگری از شیعیان، در اثر کار و کوشش و هوش و شعور، به وضع اقتصادی بسیار بالایی رسیدهاند، لکن عده ایشان نسبت به انبوه محرومان شیعه بسیار اندک است.
دوم. مظاهر عقبافتادگی مادی شیعیان
پس از مشخص شدن محدوده مناطق سکونت شیعیان در لبنان، برای نمایاندن شکل حقیقی عقبماندگی ایشان ضروری است که به آمار زیر، که کارشناسان اوضاع لبنان ارائه کردهاند، رجوع کنیم:
نوع زمینه /جبل عامل/ /بعلبک و هرمل/
/نسبت/ ملاحظات /نسبت/ ملاحظات
بهداشتی/1 / عقبماندگی/1/30/ عقبماندگی در حال رشد
تجهیزات پزشکی / 0/59 / عقبماندگی کامل / 0/56 / عقبماندگی کامل
اقتصادی و فنی / 0/90 / عقبماندگی کامل/ 1/26/ عقبماندگی در حال رشد
رشد عمومی و برنامهریزی / 0/55 / عقبماندگی در حال رشد / 10/07 / عقبماندگی کامل
سکونت ـ مسکن / 1/2 / عقبماندگی در حال رشد / 1/36 / عقبماندگی در حال رشد
مدارس / 2/14 / عقبماندگی در حال پیشرفت / 1/50 / عقبماندگی در حال رشد
فرهنگی / 0/8 / عقبماندگی کامل / 0/20 / عقبماندگی کامل
اجتماعی / 1/50 / عقبماندگی در حال رشد / 1/83 / عقبماندگی در حال رشد
چنانچه عوامل این عقبافتادگی را پیگیری کنیم، اهمال و کوتاهی دولتهای متوالی تنها عامل اصلی است. اما تلاشهایی که برای مبارزه با محرومیت و برای بهبود اوضاع صورت گرفته، تنها به همت افرادی از فرزندان این مناطق محروم بوده است؛ افرادی که نیروها و امکانات خویش را بر اساس احساس مسئولیت و درک ضرورت تغییر و تحول در اوضاع و احوال عمومی بهکار گرفتهاند.
میدانیم که امکانات فردی و بازده و نتایج آن محدود است و توسعه به خبرگان و کارشناسان نیاز دارد، و لازم است که دولت مستقیماً وارد عمل شود و این امر تحقق نیافته است. تنها کوششهایی اندک، آن هم در سالهای اخیر، صورت پذیرفته است. آنچه گفتیم در سطحی عام و درباره مسائل کلی است. اما در خصوص شرکت و بهکار گماردن شیعیان در ادارات و مؤسسات دولتی، باید گفت شیعیان تنها دسته لبنانیاند که حقوق خویش را از ماده شش و شش مکرر قانون کشور استیفا نکردهاند. آمار صحت آنچه را گفتم، تأیید میکند و من آن را به مسئولان کشور تقدیم داشتهام.
برخی خوش دارند ادعا کنند که علت عقبماندگی شیعیان نداشتن افراد شایسته است، حال آنکه مطابق آماری که به مسئولان ارائه شده است، شیعیانی که هماکنون تحصیلات عالی و مدارک لازم دانشگاهی دارند، میتوانند عهدهدار مسئولیتها و مشاغل شوند. وانگهی، آنان که چنین ادعایی دارند و از مسئولان کشور نیز هستند، زحمت این پرسش را به خود نمیدهند که چرا در میان شیعیان افراد شایسته نیستند، تا نتیجه بگیرند که ریشه این کمبود بیتوجهی دولت به آموزش همگانی